Đáp tuyến tần số là một trong những thông số thường được quan tâm nhất khi tìm hiểu về microphone, bởi nó có mối liên hệ trực tiếp với đặc tính âm thanh. Tuy nhiên, biểu đồ đáp tuyến tần số thực sự phản ánh những đặc điểm nào trong âm thanh của microphone, và những yếu tố nào lại nằm ngoài khả năng thể hiện của biểu đồ này?
Đáp Tuyến Tần Số Mang Lại Những Thông Tin Gì?
Frequency response – đáp tuyến tần số được coi là chỉ số kỹ thuật nhận được nhiều sự chú ý nhất, bởi nó phản ánh trực tiếp yếu tố cốt lõi khi chọn lựa microphone: chất lượng âm thanh.
Mặc dù vậy, một thông số cơ bản như 20 Hz - 20 kHz thường không cung cấp đủ lượng thông tin thực sự giá trị.
Biểu đồ đáp tuyến tần số thể hiện chi tiết hơn rất nhiều vì nó mô tả rõ ràng sự cân bằng dải âm của microphone.
Chẳng hạn, khi đồ thị biểu diễn mức tăng tầm 6 dB ở dải cao, bạn hoàn toàn có thể nhận định micro đó sẽ sở hữu chất âm tương đối sáng.
Dù vậy, hình vẽ đáp tuyến không thể hiện được liệu người dùng có thực sự yêu thích sắc thái hay “texture” của độ sáng đó hay không. Nó cũng không đưa ra dự đoán liệu âm thanh phát ra sẽ êm ái hay có phần gắt tai đối với thính giác.
Hướng Dẫn Đọc Biểu Đồ Đáp Tuyến Tần Số
Muốn phân tích biểu đồ đáp tuyến tần số, điểm đầu tiên cần lưu tâm là trục X.
Các mức tần số phần lớn được chia theo thang logarithmic - thang logarit, nguyên nhân là vì tỷ lệ này tương thích hơn với thính giác con người nếu so với thang tuyến tính.
Bạn có thể phân tích thang logarit qua các khoảng octave, nơi mà tần số được nhân đôi ở từng quãng. Do đó, độ rộng từ 100 Hz đến 200 Hz trên đồ thị sẽ bằng khoảng cách từ 1.000 Hz đến 2.000 Hz, hay từ 10.000 Hz đến 20.000 Hz.
Nhằm giúp người dùng dễ phân biệt các quãng tần số, Neumann hệ thống hóa như sau:
Dưới 40 Hz: Sub Bass
Đây là khoảng sub bass (siêu trầm). Ngoại trừ tiếng trống kick, khoảng sub bass chứa khá ít chi tiết âm nhạc.
40 - 200 Hz: Bass
Đây là dải bass (âm trầm), giữ vai trò làm nền tảng cốt lõi cho âm thanh.
Nốt thấp nhất ở cây bass 4 dây đạt mức gần 40 Hz, trong khi nốt trầm nhất của đàn guitar rơi vào khoảng 80 Hz.
Tần số thấp nhất từ giọng nam baritone chạm ngưỡng 100 Hz, tuy nhiên các nốt trầm này không xuất hiện quá phổ biến. Đa phần giọng hát pop nam lẫn nữ đều phân bổ từ 150 Hz trở lên.
200 - 500 Hz: Low Mids
Vùng low mids (trung thấp) là nơi định hình độ dày (body) của đại đa số các nhạc cụ.
Khoảng này cũng chứa phần lớn nguồn năng lượng chính trong giọng nói người.
500 - 3.000 Hz: Mid Range
Khoảng mid range (trung âm) giữ vị trí cực kỳ quan trọng đối với màu sắc âm thanh, bởi đây là dải tần mà tai người có độ nhạy rất cao với các chi tiết nhỏ nhất.
Neumann nêu một dẫn chứng thực tế: tín hiệu điện thoại tái tạo rất ít tần số nằm ngoài khoảng này, nhưng chúng ta vẫn dễ dàng nhận biết người quen chỉ qua một từ “hello”.
3.000 - 7.000 Hz: Presence
Đoạn presence định hình độ nét và tính rõ ràng của tín hiệu âm thanh.
Rất nhiều phụ âm trong ngôn ngữ nói tập trung ở quãng tần số này.
7.000 - 14.000 Hz: Treble
Quãng treble quyết định trực tiếp đến cảm nhận về sự tươi sáng của âm thanh.
Dù vậy, năng lượng quá dư thừa ở dải này dễ làm chất âm bị gắt và gây mỏi tai.
Đây là khu vực phát ra các âm gió như S và T khi phát âm, tiếng cymbal hoặc tiếng sột soạt trên dây đàn.
Trên 14.000 Hz: Air Band
Dải air band mang tính quyết định để tạo nên những bản thu mang chất cao cấp “expensive” cùng độ sắc nét “super-hi-fi”.
Khu vực này đem lại sự mượt mà, độ thoáng “air” cho vocal và tiếng đàn dây, do đó nó sở hữu cái tên air band.
Dù thế, nó không có quá nhiều thông tin bản nhạc.
Đáp tuyến tần số liên quan như thế nào đến âm thanh?
Phương Pháp So Sánh Các Đồ Thị Đáp Tuyến Tần Số
Khi đặt các biểu đồ đáp tuyến lên bàn cân so sánh, việc quan sát tỷ lệ phân chia ở trục Y là rất cần thiết.
Theo chia sẻ từ Neumann, một số đơn vị sản xuất thường chọn thang đo rất rộng nhằm làm cho đường đáp tuyến vốn nhiều biến động trông có vẻ phẳng và mượt mà hơn.
Thương hiệu Neumann cũng cảnh báo rằng các hãng thiếu uy tín có thể dựng đồ thị đáp tuyến không thông qua thực nghiệm do thiếu thiết bị kiểm tra chuyên dụng.
Sở hữu một anechoic room – phòng không dội âm cùng dàn máy đo chuẩn xác đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn, trong khi phác thảo một đường cong bằng tay lại đơn giản hơn rất nhiều.
Đồ Thị Đáp Tuyến Có Phản Ánh Hoàn Toàn Thực Tế Micro?
Trên thực tế, các mẫu micro phòng thu (studio) sẽ sở hữu đường đáp tuyến cân bằng hơn micro sân khấu. Dù vậy, chúng cũng khó đạt mức phẳng tuyệt đối.
Hầu hết micro đều có đặc tính nâng nhẹ ở các dải tần cao, đặc biệt tập trung tại khu vực presence và treble.
Biểu đồ đáp tuyến vẫn rất hữu ích khi tham chiếu, giúp bạn biết điểm nhấn tần số nằm ở vị trí nào và biên độ tăng ra sao.
Tuy nhiên, Neumann nhấn mạnh rằng các đồ thị được công bố đôi khi thiếu độ tin cậy, nhất là ở phân khúc thiết bị giá rẻ.
Đáp Tuyến Tần Số Trong Việc Đánh Giá Âm Thanh
Đồ thị đáp tuyến tần số là tham chiếu giá trị giúp nắm bắt sự cân bằng âm thanh của micro và theo dõi cách phân bổ các dải tần.
Thế nhưng, biểu đồ không thể đại diện cho toàn bộ trải nghiệm cảm âm thực tế.
Ví dụ, việc đẩy cao dải tần số cao báo hiệu micro có chất âm sáng, nhưng chỉ nhìn đồ thị thì không thể khẳng định độ sáng đó là dịu mượt hay gây cảm giác gắt tai.
Chính vì vậy, phân tích biểu đồ đáp tuyến cần được tiếp cận đúng đắn: đây là phương pháp đánh giá cách micro phản hồi theo các dải tần, chứ không phải lời giải đáp toàn diện về chất âm sản phẩm.
Trải Nghiệm Micro Và Âm Thanh Tại Hoàng Bảo Khoa
Việc hiểu rõ về đáp tuyến tần số là bước chuẩn bị quan trọng trong quá trình tìm kiếm micro studio phù hợp. Tuy nhiên, bên cạnh việc đọc thông số kỹ thuật, việc trực tiếp thẩm âm và dùng thử thiết bị sẽ đem lại góc nhìn thực tế hơn rất nhiều.
Đến với Hoàng Bảo Khoa, không gian phòng Neumann Studio chuyên biệt được đầu tư bài bản để khách hàng trực tiếp trải nghiệm thiết bị Neumann trong môi trường thu âm chuẩn mực, qua đó cảm nhận trọn vẹn giá trị âm thanh thực tế.
Nguồn: Neumann - How Does Frequency Response Relate to Sound?