Khởi nguồn từ những buổi ứng tác trong thời kỳ COVID và tiếp nối bằng hành trình thu âm giữa thiên nhiên Iceland, POEMS kết nối thơ ca, âm nhạc với không gian. Nhà soạn nhạc Viktor Orri Árnason và soprano Álfheiður Erla Guðmundsdóttir đã đưa các tác phẩm của những nhà thơ Iceland trở lại vùng đất gắn liền với họ, đồng thời ghi lại hành trình bằng hệ thống thiết bị phòng thu Neumann nhỏ gọn.
Khởi Đầu Của POEMS Từ Những Giờ Phút Ngẫu Hứng
Hành trình của dự án POEMS nhen nhóm một cách vô cùng tự nhiên trong khoảng thời gian giãn cách vì đại dịch. Khi ấy, nghệ sĩ Viktor Orri Árnason đã thường xuyên kết nối với các bạn nhạc để cùng giao lưu, phiêu du giai điệu nhằm khai phá những ý tưởng âm nhạc mới.
Một ngày nọ, Álfheiður mang tới những cuốn thơ mang nhiều hoài niệm cá nhân. Cả hai bắt đầu thử nghiệm phổ nhạc cho các vần thơ đó, và chính từ những bước mò mẫm ban đầu ấy, POEMS đã dần định hình hình hài.
Ban đầu, hai nghệ sĩ chỉ dự định sản xuất một album thông thường và thu âm phần lớn tại phòng thu của Viktor ở Berlin. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, một hướng đi hoàn toàn mới xuất hiện: Thay vì đóng khung những áng thơ Iceland trong không gian studio khép kín, tại sao không mang giai điệu tìm về chính những vùng đất đã truyền cảm hứng cho các thi sĩ?
Chính suy nghĩ ấy đã mở ra một chuyến du ca đầy cảm xúc dọc theo chiều dài Iceland.
Đưa Giai Đệu Tìm Về Nguồn Cội Thơ Ca
Viktor cùng Álfheiður đã quyết định xách balo lên đường, cất tiếng hát ngay tại những vùng đất gắn liền với mảnh đời của các tác giả, thăm lại thân nhân của họ và lắng nghe những ký ức ẩn sau mỗi vần thơ.
Từ ý tưởng ban đầu chỉ dừng lại ở một video trình diễn live, quy mô dự án đã lớn dần và chuyển mình thành thước phim tài liệu mang tên POEMS - A Journey Through Icelandic Poetry.
Yếu tố đặc sắc nhất chính là âm nhạc không hề tách rời khỏi không gian trình diễn. Những căn nhà gỗ cổ kính, thiên nhiên bao la hay những khối sông băng vĩnh cửu đều mang một tần số âm thanh và bầu không khí độc bản. Khi âm nhạc được ghi hình và thu âm trực tiếp tại đó, chính không gian gian xung quanh đã trở thành một nhạc cụ sống động trong bản phối.
Đối với Viktor, việc thu âm vì vậy không đơn thuần là thao tác lưu giữ lại buổi diễn. Nó đã biến thành một phần hữu hình của hành trình sáng tạo nghệ thuật.
Hệ Thống Phòng Thu Di Động Bám Theo Chân Nghệ Sĩ
Để triển khai ý tưởng này, Viktor đòi hỏi một dàn thiết bị vừa đủ gọn nhẹ để cơ động di chuyển, lại vừa phải đảm bảo chất lượng kiểm âm tối ưu ở nhiều môi trường thu âm phức tạp.
Bộ đôi Neumann MT 48 được kết nối linh hoạt để mở rộng thành 4 kênh thu, đóng vai trò trái tim của toàn bộ dàn máy. Về phần micro, Viktor tin dùng Neumann U 67 để bắt trọn giọng hát, kết hợp cặp micro KM 184 dành cho dàn dây (string quartet), đồng thời phối hợp KM 184 cùng dòng Neumann MCM khi ghi âm đại dương cầm và đàn organ chân (pump organ).
Việc loại bỏ hệ thống thu âm đồ sộ và chấp nhận làm việc với số kênh hạn chế đã buộc Viktor phải tỉ mỉ hơn trong việc chọn lựa microphone, căn chỉnh vị trí đặt mic và đưa ra các quyết định xử lý ngay tại hiện trường.
Trong điều kiện không có phòng kiểm âm cách ly (control room), chiếc tai nghe kiểm âm Neumann NDH 20 đóng vai trò sống còn giúp anh rà soát bản thu ngay tại chỗ, từ độ cân bằng trường âm, chiều sâu không gian cho tới các tạp âm môi trường.
Khép lại mỗi ngày quay, Viktor lại cẩn thận nghe lại các take thu, sàng lọc bản thu tốt nhất và thực hiện bản mix sơ bộ. Những trải nghiệm âm thanh của ngày hôm trước chính là cơ sở để cả ê-kíp điều chỉnh cách biểu diễn cũng như kỹ thuật thu cho ngày kế tiếp.
Khi Môi Trường Xung Quanh Hòa Nhập Vào Bản Thu
Kỷ niệm đáng nhớ bậc nhất trong chuyến đi diễn ra ngay trước một dãy sông băng hùng vĩ. Viktor vốn đã chuẩn bị tinh thần đối phó với vô vàn trở ngại khi thu âm ngoài trời như gió rít, tiếng ồn tự nhiên và thời tiết thất thường. Nhưng thật kỳ diệu, khi tín hiệu thu bắt đầu chạy, không gian lại trở nên tĩnh lặng đến ngỡ ngàng.
Sự bao la của đại ngàn đối lập hoàn toàn với chất âm chân thực, mộc mạc được bắt trọn trong buổi diễn. Nơi đây còn là vùng đất chứa đựng nhiều kỷ niệm cá nhân của Álfheiður, biến buổi thu âm ngoài trời này thành một khoảnh khắc thiêng liêng.
Đó cũng chính là triết lý xuyên suốt dự án POEMS: Âm nhạc, thơ ca và cảnh sắc không hòa tan mà cùng nâng đỡ nhau để kể chung một câu chuyện.
Sau khi dự án hoàn thành, điều khiến Viktor tâm đắc nhất là họ hoàn toàn không cần đến quá nhiều thiết bị cồng kềnh. Chỉ với một combo nhỏ gọn, số kênh giới hạn nhưng sở hữu những thiết bị chuẩn xác, ê-kíp vẫn hoàn toàn chủ động từ khâu trình diễn tới thu âm thực địa.
POEMS nhờ đó không chỉ là hành trình thổi giai điệu vào những vần thơ Iceland, mà còn là chuyến đi đưa âm thanh tìm lại đúng những mảnh đất đã kiến tạo nên chúng.
Nguồn: Neumann Newsroom - Recording POEMS: Viktor Orri Árnason in Conversation